Šta su Specijalističke poslediplomske studije?

Specijalističke strukovne studije nakon završenih tri i više godina osnovnih studija, a akademska specijalizacija nakon Master diplome...

Cilj Specijalističkih studija obrazovnom i profesionalnom okruženju

Specijalističke strukovne poslediplomske studije se upisuju nakon završenih trogodišnjih, četvorogodišnjih ili petogodišnjih osnovnih studija.

Cilj Specijalističkih studija jeste da se na adekvatan način predstavi tematika primene konretne specijalizacije u privredi. Predmeti bi trebalo da su osmišljeni na takav način da omoguće unapređenje konkretnih poslovnih procesa u organizacijama, i studenti postdiplomci usvajaju predstavljenu tematiku sa predavanja i vežbi preko praktičnih radova/elaborata koji su osmišljeni za svaki predmet.

Struktura programa Specijalističkih studija

Program Specijalističkih studija se sastoji najčešće od dva ciklusa predavanja i vežbi u trajanju od pet meseci (dva trimestra) i specijalističkog rada. Prvi ciklus predavanja sastoji se od devedeset časova u kojima se obrađuje tematika tri obavezna predneta odabranog usmerenja. Drugi ciklus predavanja sastoji se od osamdeset časova u kojima se obrađuje tematika preostala dva predmeta, kao i mentorska priprema specijalističkog rada.

Predavanja se obično odvijaju petkom i subotom, ili u blokovima (veći broj časova) tokom radne nedelje. Predmeti imaju po 30 sati i slušaju se jedan po jedan. Nakon završetka slušanja jednog predmeta (obično, dužina predavanja na predmetu jeste oko 4 nedelje), nastavlja se slušanje sledećeg predmeta po programu. Student poslediplomac može polagati predmet nakon završetka nastave na predmetu (tj. dok sluša naredni predmet).

Studije traju devet (9) meseci - pet meseci je predviđeno za pohađanje predmeta, a četiri meseca za specijalistički rad, u slučaju redovnog pohađanja i polaganja ispita. Nakon uspešno završenih studija i odbranjenog specijalističkog rada dobija se diploma specijaliste određenog usmerenja, kao i internacionalni suplement diplome prema preporukama Evropske Komisije i Saveta Evrope.

Kada se uporedi zvanje Specijalističkih poslediplomskih strukovnih studija po aktuelnom i po starom Zakonu, diploma Specijaliste strukovnih studija određenog usmerenja ekvivalentna je zvanju koje je više od završenog fakulteta, a manje od magistrature (7.1 stepen, po starom Zakonu o visokom obrazovanju).

Utemeljenost Specijalističkih studija u Zakonu o visokom obrazovanju

U 25. članu Zakona o Visokom obrazovanju doslovno piše:

"Delatnost visokog obrazovanja ostvaruje se kroz akademske i strukovne studije na osnovu odobrenih, odnosno akreditovanih studijskih programa za sticanje visokog obrazovanja.
Na akademskim studijama izvodi se akademski studijski program, koji osposobljava studente za razvoj i primenu naučnih, stručnih i umetničkih dostignuća.
Na strukovnim studijama izvodi se strukovni studijski program, koji osposobljava studente za primenu znanja i veština potrebnih za uključivanje u radni proces.
Studije prvog stepena su:
1) osnovne akademske studije;
2) osnovne strukovne studije .
Studije drugog stepena su:
1) diplomske akademske studije - master;
2) specijalističke strukovne studije;
3) specijalističke akademske studije.
Studije trećeg stepena su doktorske akademske studije."

Drugačije rečeno, postoje dodiplomske, postiplomske i doktorske studije.

Deo člana 29. glasi:

"Osnovne akademske studije imaju od 180 do 240 ESPB bodova.
Osnovne strukovne studije imaju 180 ESPB bodova.
Specijalističke strukovne studije imaju najmanje 60 ESPB bodova.
Specijalističke akademske studije imaju najmanje 60 ESPB bodova kada su prethodno završene diplomske akademske studije.

Diplomske akademske studije imaju:
1) najmanje 60 ESPB bodova, kada je prethodno ostvaren obim osnovnih akademskih studija od 240 ESPB bodova;
2) najmanje 120 ESPB bodova kada je prethodno ostvaren obim osnovnih akademskih studija od 180 ESPB bodova.
Doktorske studije imaju:
1) najmanje 180 ESPB bodova, uz prethodno ostvareni obim studija od najmanje 300 ESPB bodova na osnovnim akademskim i diplomskim akademskim studijama.
Određeni akademski studijski programi mogu se organizovati integrisano u okviru osnovnih i diplomskih akademskih studija."

Član 31. glasi:

"Između različitih studijskih programa može se vršiti prenošenje ESPB bodova.
Kriterijumi i uslovi prenošenja ESPB bodova propisuju se opštim aktom samostalne visokoškolske ustanove, odnosno sporazumom visokoškolskih ustanova."

Ko može da upiše Specijalističke strukovne studije?

Na osnovu ova dva člana Zakona, kao i na osnovu prakse iz prethodnog perioda, koja se oslanja na prethodni Zakon o visokom školstvu, postoji nekoliko zaključaka koji se odnose na upis Specijalističkih strukovnih studija:

1. Specijalističke studije mogu da upišu studenti koji su završili Osnovne studije.

Kako do sada još nisu počele akreditacije, i kako Fakultet ima diskreciono pravo da interno propiše uslove upisa na pojedine smerove akademskih programa, biće verovatno uobičajeno da pravo na studiranje Specijalističkih strukovnih studija imaju završeni studenti akreditovanih fakulteta i Visokih stručnih škola (trogodišnje, četvorogodišnje studije i više), koje interno odobri visokoškolska institucija.

Ovo pravo se će se u velikom broju slučajeva odnositi i na studente koji su obavili stepenovanje na nekom od akreditovanih fakulteta. Stepenovanje se po novom Zakonu o visokom školstvu tretira kao završene trogodišnje akademske studije.

2. Studenti koji dobiju Master diplomu, a trenutno su na Specijalističkim studijama, nameravaju da ih upišu ili su završili Specijalističke studije, praktično imaju dodatnu diplomu Specijalističkih studija koju mogu da prilažu uz Master diplomu.

3. Završene Specijalističke studije mogu se tretirati i kao druga godina (tzv. koncentracija) za adekvatne MBA studije. MBA studije se po aktuelnom Zakonu tumače kao dvogodišnje Specijalističke strukovne studije, i prevode se (lingvistički) kao primenjene Master (Magistarske) studije.

Izvor: IIM/EURO Specijalističke strukovne studije